Χρόνος διαβάσματος: 5 λεπτά

Η Ταϊλάνδη νομιμοποίησε την καλλιέργεια και την κατανάλωση κάνναβης αυτό το μήνα, ανατρέποντας μια σκληρή προσέγγιση που προέβλεπε μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης ή ακόμη και τη θανατική ποινή για αδικήματα που αφορούν τα ναρκωτικά. Ο ανταποκριτής του BBC στη Νοτιοανατολική Ασία Τζόναθαν Χεντ αναφέρει τι κρύβεται πίσω από αυτή τη δραματική αλλαγή.

Πριν από είκοσι ένα χρόνια, είχα μια από τις πιο καυστικές εμπειρίες της δημοσιογραφικής μου καριέρας. Είχαμε προσκληθεί να παρακολουθήσουμε και να κινηματογραφήσουμε την εκτέλεση πέντε κρατουμένων, τεσσάρων εκ των οποίων καταδικασμένοι έμποροι ναρκωτικών, με εκτελεστικό απόσπασμα στη φυλακή Bangkwan της Μπανγκόκ.

Το βλέμμα στα πρόσωπα αυτών των ανδρών, καθώς περπατούσαν, με τις αλυσίδες των ποδιών να κροταλίζουν, προς το περίπτερο όπου γινόταν η εκτέλεση, είναι κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ.

Ήταν μέρος του “πολέμου κατά των ναρκωτικών” του τότε πρωθυπουργού Thaksin Shinawatra, ο οποίος αργότερα κλιμακώθηκε στη δολοφονία πολλών εκατοντάδων υπόπτων για ναρκωτικά.

Η εκστρατεία του Thaksin ήταν δημοφιλής. Οι Ταϊλανδοί ανησυχούσαν για τις επιζήμιες επιπτώσεις στις κοινότητές τους από ναρκωτικά όπως οι μεθαμφεταμίνες – και ήταν πρόθυμοι να αγνοήσουν τις σοκαριστικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συνοδεύονταν από τη βίαιη καταστολή.

Άλλες χώρες της περιοχής ακολούθησαν την ίδια τιμωρητική προσέγγιση, ιδίως οι Φιλιππίνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του προέδρου Ροντρίγκο Ντουτέρτε το 2016. Η Σιγκαπούρη και η Μαλαισία έχουν επιβάλει τη θανατική ποινή για τη διακίνηση ναρκωτικών εδώ και δεκαετίες. Οι τουρίστες που έρχονται στη Νοτιοανατολική Ασία έχουν εδώ και καιρό προειδοποιηθεί για τις αυστηρές ποινές που αντιμετωπίζουν αν συλληφθούν με έστω και μικρές ποσότητες μαριχουάνας.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς, λοιπόν, ότι αυτό που είδαμε τις τελευταίες εβδομάδες συμβαίνει στην πραγματικότητα στην Ταϊλάνδη.

Καφετέριες και πάγκοι πωλούν ανοιχτά κάθε είδους προϊόντα κάνναβης ή επιδεικνύουν βάζα γεμάτα με  άνθη κάνναβης. Ο υπουργός Δημόσιας Υγείας, Anutin Charnvirakul – αρχιτέκτονας του νέου νόμου, ο οποίος δίνει πλέον στην Ταϊλάνδη ίσως το πιο φιλελεύθερο καθεστώς κάνναβης σε ολόκληρο τον κόσμο – εθεάθη να δοκιμάζει κάρι με χόρτο και να χειροκροτείται από αγρότες που ελπίζουν ότι θα τους φέρει νέες πηγές εισοδήματος.

Anutin Charnvirakul

Υπήρχαν αλαλάζουσες γιαγιάδες από την Ταϊλάνδη που δοκίμαζαν ποτά από κάνναβη με πράσινο χρώμα και έκαναν ουρά για να παραλάβουν ένα από τα εκατομμύρια δωρεάν φυτά κάνναβης που μοιράζει η κυβέρνηση.

Ο νέος νόμος φαίνεται να δίνει στην Ταϊλάνδη την πιο φιλελεύθερη ίσως προσέγγιση της κάνναβης οπουδήποτε στον κόσμο. Προς το παρόν, οι άνθρωποι μπορούν να καλλιεργούν και να καταναλώνουν όση ποσότητα του φυτού επιθυμούν, αν και υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να την εμπορεύονται και να την πωλούν.

“Ένα πράγμα είναι σαφές. Δεν μπορείς πια να πας φυλακή στην Ταϊλάνδη μόνο και μόνο για τη χρήση κάνναβης”, λέει ένας πρωτοπόρος επιχειρηματίας που βοήθησε να πειστεί η κυβέρνηση να αλλάξει την προσέγγισή της. “Μπορείς να πας φυλακή επειδή κάνεις άλλα πράγματα, όπως το κάπνισμα σε δημόσιο χώρο, ως δημόσια ενόχληση, ή τη δημιουργία και πώληση προϊόντος από κάνναβη για το οποίο δεν έχεις πάρει έγκριση από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων. Αλλά η Ταϊλάνδη είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο όπου δεν μπορείς να πας φυλακή για την καλλιέργεια ή τη χρήση του φυτού”.

“Αυτό είναι σαν ένα όνειρο για εμάς. Ποτέ δεν πιστεύαμε ότι θα φτάναμε τόσο μακριά στην Ταϊλάνδη”, λέει ο Rattapon Sanrak, ο οποίος ξεκίνησε την εκστρατεία για τη νομιμοποίηση της μαριχουάνας αφού βίωσε τα ιατρικά της οφέλη όταν σπούδαζε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δύο παππούδες, ο πατέρας του και στη συνέχεια η μητέρα του πέθαναν από καρκίνο. Επιστρέφοντας εσπευσμένα από τις ΗΠΑ για να φροντίσει τη μητέρα του, προσπάθησε, και απέτυχε, να την πείσει να χρησιμοποιήσει προϊόντα κάνναβης για να ανακουφίσει τον πόνο της, και διαπίστωσε ότι ήταν δύσκολο να αποκτήσει πρόσβαση σε παράνομες τότε ουσίες.

Πώς εξηγείται αυτή η δραματική μεταστροφή σε μια χώρα που εξακολουθεί να διοικείται από συντηρητικούς στρατιωτικούς, οι οποίοι φαίνονται απίθανοι φιλελεύθεροι της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά;

Εν μέρει ο λόγος είναι η πολιτική. Ο κ. Ανουτίν υιοθέτησε τη νομιμοποίηση της κάνναβης ως την πολιτική που θα υπογράψει το κόμμα του στις εκλογές του 2019. Το προπύργιο του κόμματος βρίσκεται στο φτωχό, αγροτικό βορειοανατολικό τμήμα της Ταϊλάνδης και η πολιτική αυτή άρεσε στους αγρότες που αγωνίζονται να ζήσουν από την καλλιέργεια ρυζιού και ζάχαρης και έχουν ανάγκη από μια νέα καλλιέργεια μετρητών.

Έτσι, μπόρεσε να πει στο πλήθος που ζητωκραύγαζε, καθώς ανακοίνωνε τον νέο νόμο στην πολιτική του βάση, το Μπουριράμ, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ότι είχε πραγματοποιήσει αυτό που είχε υποσχεθεί. Πιστεύει στα ιατρικά οφέλη της νομιμοποίησης, η οποία ελπίζει ότι θα επιτρέψει στους φτωχότερους Ταϊλανδούς να καλλιεργούν τις δικές τους θεραπείες, αντί να πληρώνουν για ακριβά χημικά φάρμακα.

Πρόκειται επίσης για business. Ο κ. Kruesopon εκτιμά ότι η κάνναβης θα αποφέρει 10 δισεκατομμύρια δολάρια (8,1 δισεκατομμύρια λίρες) τα πρώτα τρία χρόνια, αλλά θα μπορούσε να κερδίσει πολύ περισσότερα από τον κανναβο-τουρισμό, όπου οι άνθρωποι έρχονται στην Ταϊλάνδη ειδικά για θεραπείες με εκχυλίσματα κάνναβης.

Έχει ανοίξει η πρώτη κλινική στην Μπανγκόκ που επικεντρώνεται αποκλειστικά σε τέτοιου είδους θεραπείες. Ήδη ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Ταϊλάνδης εξετάζουν τρόπους με τους οποίους μπορούν να επωφεληθούν από την κάνναβη.

Με την απελευθέρωση του νόμου τόσο γρήγορα και τόσο ολοκληρωτικά, η κυβέρνηση ελπίζει να κλέψει την πρωτιά από τις γειτονικές χώρες, πολλές από τις οποίες μπορεί ούτως ή άλλως να είναι απρόθυμες να ακολουθήσουν το μονοπάτι που χάραξε η Ταϊλάνδη.

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος παράγοντας πίσω από το νέο καθεστώς της κάνναβης – η επανεξέταση της σκληρής προσέγγισης της χρήσης ναρκωτικών, η οποία ξεκίνησε πριν από επτά χρόνια,  σε μια εποχή που η Ταϊλάνδη κυβερνιόταν από μια στρατιωτική χούντα.

Η χώρα διαθέτει μερικές από τις πιο υπερπλήρεις φυλακές στον κόσμο και τα τρία τέταρτα των κρατουμένων βρίσκονται εκεί για αδικήματα ναρκωτικών, πολλά από τα οποία είναι ήσσονος σημασίας. Αυτό όχι μόνο έχει προκαλέσει διεθνή κριτική για τις κακές συνθήκες στις οποίες πρέπει να ζουν οι κρατούμενοι, αλλά και κοστίζει στην κυβέρνηση χρήματα για τη συντήρησή τους.

Ένας στρατιωτικός υπουργός Δικαιοσύνης, ο στρατηγός Paiboon Kumchaya, ο οποίος ανακοίνωσε το 2016 ότι ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών είχε αποτύχει και ότι χρειαζόταν μια άλλη, λιγότερο τιμωρητική μέθοδος αντιμετώπισης της χρήσης και της κατάχρησης ναρκωτικών.

Όταν ο κ. Anutin παρουσίασε την πολιτική του για την κάνναβης, με όλα τα δελεαστικά οικονομικά οφέλη της, διαπίστωσε ότι υπήρχε μεγάλη ανεκτικότητα- αν και λέει ότι χρειάστηκε ακόμα πολύ σπρώξιμο για να φτάσει ως εδώ. Ένα άλλο αποτέλεσμα της αλλαγής του νόμου είναι ότι περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι με κατηγορίες που σχετίζονται με την κάνναβη απελευθερώνονται τώρα από τη φυλακή.

Ωστόσο, η κυβέρνηση μπορεί να μην ήταν προετοιμασμένη για τον ενθουσιώδη εναγκαλισμό της κάνναβης σε όλες τις μορφές της που παρατηρήθηκε σε ολόκληρη την Ταϊλάνδη μετά την ψήφιση του νέου νόμου.

Το φυτό εμφανίζεται παντού – στο παγωτό, στολίζει κλασικά πιάτα της Ταϊλάνδης και σε νέες συνταγές smoothie. Κάποιος πουλάει ακόμη και κρέας κοτόπουλου από πτηνά που προφανώς έχουν τραφεί με κάνναβη. Ο νέος νόμος καθιστά σχεδόν οτιδήποτε σχετίζεται με την κάνναβη νόμιμο.

Η κυβέρνηση συντάσσει τώρα πρόσθετους κανονισμούς σχετικά με τη χρήση της. Επισήμως η θέση της είναι ότι ο νόμος επιτρέπει τη χρήση κάνναβης μόνο για ιατρικούς και όχι για ψυχαγωγικούς σκοπούς, αλλά είναι δύσκολο να δούμε πώς θα επιβάλουν αυτή τη διάκριση.

Όλοι ξέρουμε από τη μελέτη άλλων αγορών ότι η ευφορική χρήση είναι εκεί που βγαίνουν τα λεφτά”, λέει ένας λάτρης της κάνναβης, του οποίου ο πατέρας, μια ισχυρή πολιτική προσωπικότητα στο Buriram, ήταν ένας από τους πρώτους που πήδηξε στο άρμα της κάνναβης στην Ταϊλάνδη. “Νομίζω ότι αυτό θα πρέπει να είναι ένα καλό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, αν πραγματικά το σκεφτόμαστε ως οικονομική καλλιέργεια”.

Πειραματίζεται με διαφορετικά στελέχη του φυτού για να βοηθήσει τους τοπικούς αγρότες να καλλιεργήσουν τα κατάλληλα είδη για την περιοχή.

Ο κ. Kruesopon λέει ότι δεν έχει κανένα θέμα με περαιτέρω ρύθμιση. Υποστηρίζει τις πωλήσεις μαριχουάνας μόνο από αδειούχους πωλητές, με ιατρική συνταγή και ποτέ σε άτομα κάτω των 18 ετών.

“Δεν χρειάζεται να το πολυσκεφτείτε αυτό”, προσθέτει. “Ό,τι χρησιμοποιείτε για τα τσιγάρα, χρησιμοποιήστε το ίδιο πράγμα και για την κάνναβη. Υπάρχουν ήδη νόμοι που βοηθούν στον έλεγχο της χρήσης τσιγάρων και της χρήσης αλκοολούχων ποτών – απλώς χρησιμοποιήστε τους ίδιους νόμους“.

Πρόκειται για ένα αχαρακτήριστα τολμηρό βήμα από την κυβέρνηση της Ταϊλάνδης, σε έναν γενναίο νέο κόσμο. Η υπόλοιπη περιοχή θα παρακολουθεί για να δει αν θα αποδώσει το πείραμα της Ταϊλάνδης.

Πηγή
https://www.bbc.com/news/61836019